Tarih Öğretimi İçin 25 Görsel Kaynak Web Sitesi

Tarih derslerinde kullanmak için görsele ihtiyacımız olduğunda çoğumuz otomatik olarak Google Görsel’den tarama yaparız.  Google Görsel’in faydası tartışılmaz ama önemli bazı handikapları da var. Konuyla ilgili önümüze getirdiği binlerce görseli tek tek kontrol edip, uygun olanları ayıklamak çoğu kez pek mümkün olmuyor. Daha önemli bir sorun kaynakların güvenilirliği. Güvenirliği kuşkulu bir web sitesinde veya sosyal paylaşım sitelerinde bulduğumuz görselin otantikliği ve birlikte verilen bilgilerin doğruluğu konusunda emin olamıyoruz. Web’de verilen tarihi görsellerde (bilerek veya bilmeyerek) sıklıkla bilgi hatası yapıldığı bilinen bir gerçek. Ayrıca çoğu kez görselle birlikte yeterli bilgi bulmak da zor.  Bir diğer sorun, kırpma, renk tonlarıyla oynama, kolaj yapma, yeni unsurlar ekleme gibi uygulamalar neticesinde görsellerin orijinal hallerinin bozulması.

Bu sorunları en aza indirmek için izlenecek yollardan birisi kütüphaneler, müzeler ve arşiv kurumları tarafından oluşturulan web tabanlı dijital arşivleri kullanmak. Dijital tarih arşivciliği son yıllarda muazzam bir gelişme kaydetti. Maalesef ülkemizde önemi yeteri derecede anlaşılmamış olsa da, web tabanlı dijitalleşme arşiv, müze ve kütüphane kurumlarının geleceğidir. Bizde ise, birkaç örnek dışında, arşiv, müze ve kütüphanelerin web siteleri hala 1990’ların “koleksiyonlardan seçmeler” seviyesinde kalmıştır.Neyse ki dünyanın önde gelen dijital arşivleri Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili zengin dijital koleksiyonlara sahip! Bunları kullanarak güvenilir belge ve bilgilere erişme imkanımız bulunmaktadır.

Burada Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili görsel dokümanlar içeren, çoğunluğu kurumsal niteliğe sahip (herhangi bir arşiv kurumu, müze, kütüphane, üniversite, yayıncı gibi kurumlarla ilişkili olan)  web sitelerini listeledim. Kitap,  yazılı arşiv belgesi, süreli yayın gibi belgeleri içeren web siteleri listenin dışında tutuldu. Elbette bu tastamam bir liste değil. Burada 25 web sitesi verildi. Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili görsel doküman bulabileceğiniz çok sayıda başka dijital arşiv ve web sitesi var.

1. Flickr Tarihi Fotoğraf Arşivi (Flickr The Commons): https://www.flickr.com/commons

Önde gelen fotoğraf paylaşım sitelerinden Flickr, müze, arşiv ve kütüphanelerle yaptığı anlaşmalar çerçevesinde 2008 yılında tarihi fotoğrafları yayınladığı Flickr The Commons projesini başlattı. Proje çevresinde  yüksek görsel kalitesine sahip binlerce fotoğrafa ücretsiz bir biçimde erişilebiliyor. Projeye Türkiye’den katılan kurum (maalesef!!) yok ama Türk tarihiyle ilgili yüzlerce görsel var. Tarih meraklılarının kesinlikle ziyaret etmesi gereken bir site.

2. Google Kültür Enstitüsü (Google Cultural Institute):  https://www.google.com/culturalinstitute

Google tarafından 2011 yılında başlatılan  Google Art Project’in devamı olan Google Cultural Institute projesi kapsamında dünya genelinde onlarca müze, arşiv ve sanat galerisinden çoğunluğu görsel olmak üzere milyonlarca tarihi belge on-line kullanıma sunuluyor. Eğitime yönelik interaktif uygulamaları da olan proje tarih öğretmenleri için mükemmel bir kaynak.

3. Wikimedia Commons: https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page

Wikipedia’nın bir anlamda doküman arşivi olan Wikimedia Commons tarih öğretimine yönelik binlerce belge barındırıyor. Ancak Wikipedia’nın doğası gereği, belgelerin ve verilen bilgilerin gerçekliği konusunda ihtiyatlı ve dikkatli olamakta fayda var. (Bu arada, kaynağı veren web sitesi hangisi olursa olsun, kaynakların ve verilen bilgilerin gerçekliği konusunda ihtiyatlı, dikkati ve eleştirel tutumu  her halükarda  göstermek gerektiğinin altını çizmek gerekir.)

4. Europeana:    http://www.europeana.eu/portal

Europeana, Avrupa Birliği tarafından desteklenen ve Avrupa çapında dijital arşivleri bir araya getiren bir portal. Europeana üzerinden onlarca dijital arşivde arama yapabiliyorsunuz. Türkiye’den Europeana’ya katılan dijital arşiv kurumu yok.  Ama Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili çok sayıda görsel ve yazılı belgeye erişme imkanı var.

5. ABD Kongre Kütüphanesi: http://www.loc.gov

Dünyanın en zengin kütüphanelerinden birisi olan Kongre Kütüphanesi dijital arşivciliğin de öncülerinden. 1994’de American Memory projesiyle başlayan dijital arşiv dünyanın en zengin dijital arşivlerinden birisi. Sadece ABD tarihiyle ilgili değil, tüm dünyadan milyonlarca görsel içeriyor.

6. Dünya Dijital Kütüphanesi:  http://www.wdl.org/en/

Çok sayıdan müze ve arşivin katkısıyla oluşan Dünya Dijital Kütüphanesi sayı olarak diğer dijital arşivlere göre çok fazla olmasa da, oldukça ilginç dokümanlar içermektedir. Yine Türkiye’den katılan arşiv kurumu yok, ama Türkiye ile ilgili belge çok!

7. Gallica – Fransa Milli Kütüphanesi: http://gallica.bnf.fr

Fransa Milli Kütüphanesinin bir projesi olan Gallica dünyanın önde gelen dijital kütüphanelerinden birisidir. Gerek Fransa ile olan tarihi ilişkiler, gerekse Fransa’nın oryantalizm geleneği sebebiyle Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili çok sayıda belge barındırmaktadır.

8. SALT – Garanti Bankası Kültür Merkezi:  http://www.saltresearch.org

Garanti Bankası bünyesindeki müze ve kültür merkezlerini bünyesinde barındıran SALT’ın dijital arşivi Türkiye’de dijital arşivciliğin az sayıdaki örneklerinden birisi. SALT koleksiyonlarında bulunan farklı türden belgeler dijital arşivde sergileniyor. Gelişmiş arama motoru ile arama yapma imkanı var. Oldukça nitelikli bir dijital arşiv. Ama web sitenin tasarım kalitesinin yetersizliği bu başarılı projeyi biraz gölgeliyor. Açıkçası bu proje çok daha iyi bir biçimde sunulmayı hakkediyor.

9.   NIT – Netherlands Institute in Turkey:  http://www.nit-istanbul.org/kielarchive/index.php

İstanbul’da bulunan Hollanda Araştırma Enstitüsü’nün web sitesi Balkanlardaki Osmanlı mirası konulu bir fotoğraf arşivini barındırıyor. 1960’larda çekilen çok sayıda fotoğraftan oluşan bu arşiv bu konudaki en önemli görsel kaynaklardan birisi.

10. İmparatorluk Savaş Müzeleri – İngiltere (Imperial War Museums): http://www.iwm.org.uk/collections/search

İngiltere’nin (daha doğrusu Birleşik Krallığın) savaşla ilgili müzelerini bünyesinde barındıran İmparatorluk Savaş Müzeleri kurumunun dijital arşivi özellikle savaş fotoğrafları açısından oldukça zengin bir arşiv. Çanakkale Savaşı ve 1. Dünya Savaşının diğer cepheleriyle ilgili çok sayıda fotoğrafa erişilebilir.

11. Avustralya Savaş Anıtı (The Australian War Memorial): https://www.awm.gov.au

Avustralya’nın savaşla ilgili müze ve arşivlerini bir araya toplayan Avustralya Savaş Anıtı kurumunun dijital arşivi Çanakkale Savaşlarıyla ilgili dünyanın en zengin dijital arşivi.

12. British Museum:   http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/search.aspx

Dünyanın en zengin koleksiyonuna sahip müzelerinden, British Museum’un dijital koleksiyonlarından Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili yüzlerce eserin görseline erişebilirsiniz.

13. Metropolitan Sanat Müzesi (The Metropolitan Museum of Art):   http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online

Dünyanın en zengin koleksiyonuna sahip müzelerinden bir diğeri, New York’ta bulunan Metropolitan Sanat Müzesi 500 bine yakın eseri on-line olarak sergilemektedir. Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili çok sayıda eserin görseline erişebilirsiniz.

14. Archnet:  http://archnet.org

Ağa Han Kültür Vakfı (Aga Khan Trust for Culture) ile MIT’nin (Massachusetts Institute of Technology) ortak ptrojesi olan Archnet, İslam mimarisi alanındaki dünyadaki en geniş ve zengin veri tabanını oluşturuyor. Türkiye, Osmanlı coğrafyası ve diğer İslam ülkelerinden mimari eserler ve şehirlerle ilgili yüzlerce görsele erişebilirsiniz.

15. Arachne Arkeoloji Veritabanı: http://arachne.uni-koeln.de/drupal

Köln Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsü ile Alman Arkeoloji Enstitüsünün ortak projesi olan Arachne, Ortadoğu eski uygarlıkları konusundaki en geniş dijital arşivlerden birisi. Ayrıca, 19. yüzyılda ve 20. yüzyılın başlarında çekilen fotoğraflar eski uygarlıklar dışında, çekildiği dönemle ilgili de çok önemli bilgiler aktarıyor.

16. David Rumsey Harita Koleksiyonu (David Rumsey Map Collection):  http://www.davidrumsey.com

Tarihi haritalar alanında dünyanın en zengin dijital arşivlerinden birisi. Koleksiyonun içerdiği yaklaşık 150.000 tarihi haritanın 50 binden fazlası dijital ortama aktarılmış. Türkiye ve Türk tarihiyle ilgili yüzlerce tarihi harita bulabilirsiniz.

17. Old Maps Online:  http://www.oldmapsonline.org

Dünyadan farklı kütüphane ve arşiv kurumlarının destek verdiği uluslararası bir proje. Binlerce tarihi haritaya erişebilirsiniz.

18.  1. Dünya Savaşı Mirası (The Heritage of the Great War): http://www.greatwar.nl

Birinci Dünya Savaşıyla ilgili çoğunluğu fotoğraf olmak üzere görsel dokümanlar içeren bir site.

19. 1. Dünya Savaşı Propoganda Posterleri (World War 1 Propaganda Posters):  http://www.ww1propaganda.com 

Birinci Dünya Savaşında farklı devletler tarafından hazırlanan propaganda posterlerini içeren web sitesi.

20. Topkapı Sarayı Minyatürleri (Miniatures from the Topkapi Museum): http://kilyos.ee.bilkent.edu.tr/~history/topkapi1.html

Topkapı Sarayında bulunan minyatür koleksiyonlarından örnekler sunan bir web sitesi.  Minyatür sayısı fazla olmasa da, görüntü kalitesi oldukça iyi.

21. Mimarlık Müzesi: http://www.archmuseum.org

Türkiye’deki mimari eserler ve tarihi şehirlerle ilgili fotoğraflar içeren web sitesi. Belge sayısı açısından çok zengin olmasa da, verdiği bilgiler açısından faydalı.

22. Sinan’a Saygı Projesi: http://www.sinanasaygi.org

ÇEKÜL Vakfı tarafından yürütülen Mimar Sinan ve eserleri hakkında önemli bir proje. Proje web sitesinden Mimar Sinan’ın eserleriyle ilgili çok sayıda görsele erişilebilir.

23. Doğu’nun Kaleleri (Forteresses d’Orient): http://www.orient-latin.com 

Beş Ortadoğu ülkesinden (Türkiye, Lübnan, Suriye, Ürdün ve İsrail) kalelerle ilgili bilgi ve fotoğraf içeren web sitesi. Dili Fransızca.

24. Saudi Aramco World : https://photoarchive.aramcoworld.com

Suudi Arabistan’ın milli petrol şirketi Saudi Aramco tarafından çıkarılan Saudi Aramco World  dergisinin dijital arşivi. Arşivde Ortadoğu ülkeleriyle ilgili 40 bine yakın fotoğraf bulunmaktadır.

25.  A Cartoon History of the Middle East: http://mideastcartoonhistory.com/

18. yüzyılın sonundan günümüze, Ortadoğu’yu konu alan karikatürleri içeren bir web sitesi.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s