Bilgisayarda Tarih Şeridi Nasıl Yapılır?

Tarih öğretiminde zaman algısı ve kronoloji çok önemlidir. Bir tarihsel olay veya olguyu doğru bir biçimde kavrayabilmek için öncelikle hangi zamanda gerçekleştiğini doğru bir biçimde algılamak gerekir. Bu açıdan kronoloji öğretimi tarih öğretiminin vazgeçilmez bir unsurudur. Ancak kronolojiye boğulmuş bir tarih öğretimi de iyi bir tarih öğretimi değildir. Bu durum hem yoğun bir ansiklopedik bilgi içeriğinin oluşmasına, hem de ezber yönteminin ön plana çıkmasına sebep olur. Dolayısıyla iyi bir kronoloji öğretimi için, öğrencinin öğrenmesi gereken kronolojik bilginin sınırlandırılmış olması ve ayrıca öğretimde ezberleme değil, öğrenci merkezli aktif öğrenme yöntemlerinin kullanılması gerekir.

Tarih Şeridi (veya Zaman Şeridi) kronoloji öğretiminde yaygın olarak kullanılan  öğretim materyallerinden birisidir. Tarih şeridini öğrenci merkezli bir anlayışla kullanmanın en etkili yolu öğrencilerin tarih şeridi hazırlamalarıdır. Türkiye’de tarih şeridi hazırlama etkinlikleri genellikle geleneksel yöntem ve materyallerle (renkli karton, resim, fotoğraf, boyama kalemleri, vs.)  yapılmaktadır. Bu oldukça verimli bir öğrenme etkinliği olsa da, yapılmasının zahmetli ve az da olsa masraflı olması sebebiyle sıklıkla uygulanabilen bir yöntem değildir. Bilgisayar teknolojisi tarih şeridi hazırlama konusunda kolaylık, içerik zenginliği, maliyet gibi bir çok açıdan önemli avantajlar getirmektedir. Öğrencilerin bilgisayar destekli öğretim araçları kullanarak  tarih şeridi hazırlaması bir çok ülkede yaygın olarak kullanılan bir öğretim tekniği haline gelmiştir. Bu amaçla öğretime yönelik spesifik programlar ve web siteleri de hazırlanmıştır.

Tarih ve Sosyal Bilgiler Öğretmenliği programlarındaki derslerimde öğrencilerime tarih şeridi hazırlama etkinliği yaptırmak için uygun (ve ücretsiz) bir program ararken   Office Timeline programını buldum. Office Timeline tarih şeridi öğretim etkinliği hazırlamaya yönelik özel bir program olmasa da, bu iş için son derece elverişli. Program Microsoft Office (PowerPoint) programına eklenerek çalışıyor. Yani, bağımsız bir programdan çok, bir eklenti olduğu söylenebilir.  Dolayısıyla Office Timeline programının çalışması için bilgisayarda MicrosoftOffice (PowerPoint) programının yüklü olması gerekir. Programla PowerPoint sunusu şeklinde zaman şeritleri hazırlanabilir. JPEG ve benzeri resim formatlarına  çevrilebilir. Ayrıca animasyon tarih şeridi de hazırlanabilir. PowerPoint eklentisi olduğu için, hazırlığınız tarih şeridinde PowerPoint’in her türlü özelliğini kullanma imkanınız var. Her yaştan öğrencilerin kolaylıkla kullanabileceği bir program. Kendi derslerimde tarih ve sosyal bilgiler öğretmenliği programında okuyan öğrencilerim programı kolaylıkla kullanarak, tarih şeritleri ürettiler. Lise ve hatta ortaokul seviyesinde de verimli bir biçimde kullanılabileceğine inanıyorum.

Öğrencilerimin hazırladığı tarih şeritlerinden (resim ve animasyon) bazı örnekler:

Kanuni Dönemi Kronolojisi
Kanuni Dönemi Kronolojisi
Türkmenistan'ın Siyasi Tarihi (1991-2014)
Türkmenistan’ın Siyasi Tarihi (1991-2014)

OFFİCE TİMELİNE NASIL KULLANILIR?

Şimdi  Office Timeline’i kullanarak nasıl tarih şeridi yapacağımızı basit bir uygulama üzerinden görelim.

İlk adım olarak,  http://www.officetimeline.com adresinden programın ücretsiz versiyonunu (ücretli versiyonu da var) bilgisayarınıza kurun. Daha sonra, PowerPoint programını açarak, ona eklenen Office Timeline Free sekmesini tıklayın. PowerPoint içerisinde aşağıdaki gibi yeni bir arayüz oluşacaktır.

tr1

Yeni bir zaman şeridi başlatmak için “New” sekmesine tıklayın. Karşınıza farklı şablon (template) seçenekleri çıkacaktır. Bazı şablonlar sadece ücretli versiyonda kullanılabilir.  Şablonlarından beğendiğinizi birisini seçin. Şeridinizi yaparken veya tamamladıktan sonra şablonu değiştirme imkanı  vardır.

Şablonunuzu seçtikten sonra, sıra tarih şeridinde yer alacak tarihler ve açıklamaları girmeye geliyor.  “Milestone” sekmesini tıklayarak şeridinizde yer alacak tarihleri ve açıklamaları girin. Yeni bir tarih eklemek için ekranın sağ üst köşesinde bulunan daire içindeki artı işaretini tıklayın. Tarihleri gün-ay-yıl olarak girmeniz zorunludur. Sadece yılı bilinen olaylar için, ay ve güne herhangi bir tarih yazın. Şerit oluştuktan sonra, slaytın üzerinde tarihin yazıldığı kutucuğa tıklayarak manuel olarak ay ve günü silin. Bu işlemi şeridi tamamen bitirdikten sonra, son işlem olarak yapın. Çünkü gün-ay silindikten sonra işlem yapıldığında, gün-ay geri gelmektedir.

Örnek: 1299’dan 1402’ye Osmanlı kronolojisi için tarih ve açıklamaların girilmesi

tr2

Bilgileri girerken, herbir tarihi gösterecek ok işaretinin rengini seçebilirsiniz. Ayrıca tarihle ilgili açıklamanın şeridin altında mı, yoksa üstünde mi yer alacağına karar verebilirsiniz. Şeridin altında yer almasını istiyorsanız “Below” sekmesini tıklayın. Üstünde yer almasını istiyorsanız herhangi bir şey yapmanıza gerek yoktur. Tarih ve açıklamayı girdikten sonra, sağ alt köşede yer alan yeşil Tamam  işaretini tıklayın. İlk tarihiniz şerit üzerinde görünecektir. Yeni bir tarih eklemek için aynı işlemi baştan tekrarlayın. Tabi ki, tarihleri teker teker girmenize gerek yok. Tüm tarih ve açıklamaları bir kerede girip, şeridinizi oluşturabilirsiniz.

Tarih şeridinizde olayların dışında ve bunlara paralel olarak, dönemleri de göstermek istiyorsanız, “Task” sekmesini kullanabilirsiniz.Burada yine gün-ay-gün şeklinde tarihler belirleyerek, dönemin ilk ve son tarihlerini giriniz. Örneğin, yukarıdaki siyasi olaylara paralel olarak padişahların dönemlerini göstermek için aşağıdaki gibi bilgileri giriyoruz:

tr3

Bu işlemleri yaptıktan sonra, Tamam tuşunu tıkladığınızda şeridiniz oluşacaktır.

tr4

Olayların bir kısmını şeridin altında göstermek için Milestone sekmesinden seçtiğiniz olaylar için Below kutucuğunu tıklayabilirsiniz. Örneğin yukarıdaki şeritteki olayların bazılarını aşağıya alalım.

tr5

PowerPoint üzerinde çalıştığımız için, şeridimizi düzenlemek ve daha da zenginleştirmek için PowerPoint’in sunduğu tüm imkanlardan faydalanılabilir. Başlık, görsel ve açıklama metni ekleyebilirsiniz.  Örneğin:

tr6

Eğer şeridinizde çok sayıda resim kullanmak istiyorsanız, Task uygulamasını (şeridin altındaki dönemleri gösteren bölüm) kullanmayın. Böylece resim için bolca yer açılacaktır.

Tarih şeridinizi tamamlamak için tarihlerdeki gün ve ay rakamlarını silin (tabi ki, eğer tarihlerinizin sadece yıl olarak gösterilmesi gerekiyorsa). Bunun için PowerPoint sunusunda ilgili tarih kutucuğunu tıklayın ve gün-ay rakamlarını silin. Bu arada, isterseniz rakamların rengini de siyah yapabilirsiniz. Orjinalindeki açık mavi pek belirgin bir renk değil.

Örnek Şeridimizin son hali:

tr7

PowerPoint slaytı olarak hazırladığımız tarih şeridini resim dosyası formatında da kaydedebiliriz. Bunu PowerPoint dosyası üzerinden “Dosya” → “Kaydet ve Gönder” → “Dosya Türünü Değiştir” → “PNG” veya “JPEG” → “Farklı Kaydet” şeklinde yapabilirsiniz.

Yaptığımız tarih şeridinde çok sayıda olay yer alıyorsa tek bir slayta sığdırmak zor olabilir. Bu durumda birbirinin devamı iki farklı şerit hazırlayıp, resim dosyası olarak kaydettikten sonra, iki şeridi birleştirme yoluna gidebilirsiniz. Yukarıda verilen iki örnek (Kanuni Dönemi Kronolojisi ve Türkmenistan’ın Siyasi Tarihi) bu şekilde hazırlanmıştır. İki şeridi birleştirmek resim düzenleme programlarından (GİMP vs.)  yararlanabilirsiniz.

Animasyon Tarih Şeridi Hazırlama 

PowerPoint’in 2010 ve üstü versiyonlarını kullanarak yaptığımız tarih şeridini animasyon haline getirebiliriz. Bunun için yaptığımız PowerPoint dosyasının her bir slaytını animasyonun bir karesi olacak şekilde hazırlayın. Haha sonra “Dosya” → “Kaydet ve Gönder” → “Video Oluştur” sekmelerini kullanarak PowerPoint dosyanızı video formatında kaydedin. Ayrıca dosyaya sesli anlatım,  müzik ve görüntü ekleyerek daha canlı bir anlatım sağlayabilirsiniz.

ÖRNEKLER TARİH ŞERDİ ANİMASYONLARI 

Yukarıdaki örneklere ek olarak, Tarih Öğretmenliği ve Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümlerindeki öğrencilerimin hazırladığı tarih şeritlerini aşağıda paylaşıyorum.

Telefonun Tarihi 

Fatih Sultan Mehmet Dönemi

Soğuk Savaş Dönemi

Arabaların Tarihi

Beşiktaş’ın Efsaneleri 

Reklamlar

Bilgisayarda Tarih Şeridi Nasıl Yapılır?” üzerine 5 yorum

  1. Hocam eğer Milattan Öncesini tarih şeridimizde kullanacaksak bunu nasıl yapabiliriz program milat öncesine gidiyor mu eğer gidiyorsa nasıl yapılıyor, şimdiden Teşekkür ederim…

    • Merhaba Hüseyin Bey
      Milattan öncesi tarih şeritleri otomatik olarak yapılamaz ama şeridi yaptıktan sonra manuel olarak düzeltilerek yapılabilir. Şerit Powerpoint üzerinde yapıldığı için tarihleri elle düzeltme imkanı var. Tabii tarih değerlerini de uygun aralıklarda olacak şekilde ayarlamak gerekir. Örneğin, M.Ö. 3000’den başlayan bir şeritte M.Ö. 2900 tarihi 100, M.Ö. 1000 tarihi 2000, Milat (0) ise 3000 olarak girilir. Milattan sonraki olaylar da +3000 olarak girilir. Böylece olaylar doğru sıra ve aralıklarla sıralanmış olur. Şerit oluşturulduktan sonra, dosya üzerinde tarihler düzeltilir.
      İyi çalışmalar.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s