Cumhuriyet Dönemi Konularının Öğretimi için Birinci El Kaynak: On-line Gazete Arşivleri

 

Yenilikçi ve öğrenci merkezli tarih öğretiminin olmazsa olmazlarından birisi birinci el kaynakların kullanılmasıdır. Dünyadaki eğilime paralel olarak Türkiye’de de bu konu (en azından literatürde ve öğretmen eğitimi ders kitaplarında) gündeme getirilmiştir. Birinci el kaynaklara dayalı tarih öğretiminin temelinde öğrenciyi bir tarihçi gibi çalıştırma düşüncesi yatar. Buna göre, öğrenci hazır bir bilgi kümesinin kendisine aktarılmasıyla değil, tarihçinin kullandığı süreç ve becerileri kullanarak, kaynakları sorgulayarak, karşılaştırarak, analiz ve sentez ederek ve sonuçta kendi tarihsel bilgi ve yorumunu üreterek tarihi öğrenmelidir. Web tabanlı tarih arşivlerinin gelişmesi tarih öğretiminde birinci el kaynakların kullanımı açısından önemli yenilikler getirmiştir. Web ortamının sağladığı; kaynağa ulaşmada kolaylık, düşük maliyet, bol kaynak sunma, metin ve resimlerin yanı sıra sesli ve görüntülü kaynaklar sunma gibi imkânlar bu alanda yeni ufuklar açmıştır.

Birçok ülkede birinci el kaynakların tarih öğretiminde kullanılmasına yönelik web siteleri geliştirilmiştir. Örnek olarak şunları verebiliriz:

ABD

www.archives.gov/education

www.loc.gov/teachers

www.dhr.history.vt.edu

İngiltere

www.nationalarchives.gov.uk/education

www.bl.uk/learning/histcitizen

Fransa

http://classes.bnf.fr

Avustralya

www.naa.gov.au/visit-us/education/resources

Kanada

www.collectionscanada.gc.ca/education/sources

Ülkemizde maalesef henüz bu yönde bir gelişme mevcut değil. Ayrıca, ülkemizde genel kullanıma yönelik olarak hazırlanmış, dört başı mamur bir on-line dijital tarih arşivi de maalesef henüz kurulamamıştır. Bazı kurumlar kendi arşivlerini kısmen on-line erişime sokmuş olsalar da, dünyadaki örneklere bakıldığında yolu henüz başında olduğumuz söylenebilir. Tarih öğretimine yönelik olarak hazırlanmış web sitelerinin yokluğunda, özel ve resmi kurumların web sitelerinde verilen birinci el kaynakları kullanmak gerekiyor. Tarih öğretmenleri bu tür on-line kaynak sitelerini iki şekilde kullanabilir. Birinci olarak, öğretmen kendisi web sitesinden kaynakları seçip alarak, öğretim etkinliklerine yönelik birinci el kaynak paketleri oluşturabilir. İkinci olarak, öğrenciler doğrudan web sitelerinde çalışarak kaynak arama, seçme ve kullanma süreçlerini kendileri gerçekleştirebilirler.  Web sitesinin durumuna (erişim ve kullanım kolaylığı vs.) ve öğrencilerin seviyelerine göre bu iki yoldan birisi kullanılabilir.

Web Tabanlı Gazete Arşivleri Gazetelerin web arşivleri 20. yüzyıl tarihi öğretimi için mükemmel bir birinci el kaynak deposudur. Ülkemizde az da olsa 20. yüzyıl boyunca çıkan gazeteleri arşivleyen web siteleri mevcuttur. Bu web siteleri birinci el kaynaklara dayalı öğretim etkinlikleri ve öğrenci araştırmaları için kullanılabilir. Aşağıda bu web sitelerinden bazı örnekler verilmiştir.

Ankara Üniversitesi Gazete Arşivi

Ankara Üniversitesi tarafından hazırlanan gazete arşivinde Osmanlı son döneminden 1950’e kadar çok sayıda gazetenin dijital kopyalarını bulabilirsiniz. Latin harflerle basılı olan gazeteler doğrudan öğretim materyali olarak kullanılabilir. Erişim açık ve ücretsizdir. Herhangi bir üyeliğe gerek yoktur. Öğrencilerin rahatlıkla kullanabileceği basit bir ara yüze sahiptir. Pdf formatında verilen gazeteler indirilebilmektedir.

URL:  http://gazeteler.ankara.edu.tr/

gazete

Milliyet Gazetesi Arşivi

Milliyet Gazetesinin arşivi 1950-2004 arasındaki gazeteleri içermektedir. Yararlanmak için üye olmak (ücretsiz) gerekiyor. Kullanımı Ankara Üniversitenin arşivine göre biraz daha karmaşık. Ama 1950-2004 arasında kesintisiz olarak tüm sayıları içermesi açısından oldukça kullanışlı bir arşiv. Öğrencilerin bizzat kullanması biraz zor olabilir ama öğretmenler için mükemmel bir kaynak.

URL: http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/

Cumhuriyet Gazetesi Arşivi

Cumhuriyet Gazetesinin 1930’dan günümüze kadar olan sayılarını içermektedir. Ancak ücretsiz değildir.  Erişim için abone olmak veya istenilen gazete nüshası için gerekli bedeli ödemek gerekir.

URL: http://www.cumhuriyetarsivi.com

İnternet Baskısı Arşivleri

1990’lı yılların ortalarından itibaren gazeteler İnternet ortamında yayınlanmaktadır. Yani neredeyse 20 yıllık İnternet baskısı arşivi oluştu. Bu döneme ait konuların öğretiminde bu arşivler kullanılabilir. Aşağıda 1990’lı yıllardan itibaren İnternet baskısı yapan ve arşivleyen (ve tarihe göre arama yapılabilen)  bazı ulusal gazetelerin web adresleri alfabetik sıraya göre verilmiştir:

Hürriyet: 1997’den itibaren: http://hurarsiv.hurriyet.com.tr

Milliyet: 1996’dan itibaren: http://www.milliyet.com.tr/arama.htm

Sabah: 1997’den itibaren: http://www.sabah.com.tr/arsiv

Yeni Şafak: 1999’dan itibaren: http://yenisafak.com.tr/arsiv

Zaman: 1994’ten itibaren: http://www.zaman.com.tr

Bunların dışındaki (özellikle ilk üç örnekte olduğu gibi basılı versiyonların arşivi yapan) bildiğiniz  gazete arşivi web sitelerini yorumlar bölümünden paylaşırsanız sevinirim.

 

Reklamlar

Cumhuriyet Dönemi Konularının Öğretimi için Birinci El Kaynak: On-line Gazete Arşivleri” üzerine 2 yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s